Doorgaan naar artikel
Bientôt du café en Europe

Koffie produceren in Europa? Doel 2050!

Amerika (Midden- en Zuid-Amerika)? Afrika? Azië? Oceanië? Op al die continenten loopt de koffieteelt gesmeerd… Europa is de enige uitzondering, het vergeten broertje, het enige deel van de wereld dat geen koffie op industriële schaal kan produceren. Kort uitgelegd: het is het enige continent dat niet doorkruist wordt door de bekende « koffiegordel », die coffee belt die bovenaan begrensd wordt door de Kreeftskeerkring en onderaan door de Steenbokskeerkring. Halfweg tussen die twee keerkringen ligt de evenaar. Deze strook, de intertropische zone, loopt van west naar oost over de wereldkaart en is 5.200 kilometer breed. Het is, heel logisch, de warmste regio van de aarde.

Veel zon, maar niet alleen dat…

Een constante warmte, het hele jaar door, is net een van de essentiële voorwaarden om koffie te kunnen telen. Er zijn nog andere voorwaarden opdat de teelt lukt, en de landen van de koffiegordel (bijvoorbeeld Brazilië – goed voor bijna 30 % van de wereldproductie – en Colombia in Amerika, Kenia en Ethiopië in Afrika, Vietnam en Indonesië in Azië) voldoen er ook aan: een hoge vochtigheid (60 tot 80 %) het hele jaar door, geen vorst (de koffieplant kan sterven als de temperatuur onder 10 graden zakt), veel licht (zo mogelijk zonder rechtstreekse blootstelling aan de zon, bijvoorbeeld door onder bomen te planten), een zeer vruchtbare bodem. Ook een minimale hoogte voor de teelt van arabica kan worden vermeld.

Geen enkel land van het Oude Continent combineert al die gunstige voorwaarden voor een industriële koffieteelt.

Droogte, stortregens, schimmelziekten: een dramatische cocktail

De koffiegordel zag er al beter uit dan vandaag. De oorzaak: de wereldwijde klimaatontregeling. De opwarming betekent in sommige delen van de wereld droogte gedurende een groot deel van het jaar. En een koffieplant die geen regen meer krijgt, produceert minder bessen of dreigt zelfs te sterven. Die ontregeling uit zich in sommige warme landen ook in perioden met stortregens. En te veel water kan de bloei van de koffieplant schaden. Daarbij komen schimmelziekten, die volledige oogsten vernietigen. Alles samen voorspellen de meest pessimistische wetenschappers dat tegen 2050 bijna 50 % van de gronden waar nu koffie wordt geteeld onbruikbaar zou kunnen worden! De eerste effecten zijn al voelbaar. Zo hebben perioden van droogte en vorst in Brazilië de productie van dat land doen dalen en dus bijgedragen aan een prijsstijging.

Waarom sommige Europese landen erin willen geloven

In vergelijking daarmee zou u kunnen zeggen dat de weersvoorspellingen voor Europa eerder « goed » zijn… De opwarming van de aarde en het bekende « er zijn geen seizoenen meer » spelen in ons voordeel. Een gulle zon is nodig om koffie te telen? Het wordt steeds warmer op ons continent, dus alles komt goed. Vorst kan de plant doden? Onze winters worden steeds zachter, dus alles komt heel goed…

Het proces gaat heel, heel traag, maar de trend keert. De traditionele productielanden, de gronden van de koffiegordel, gaan achteruit, terwijl onwaarschijnlijke gebieden, met name in Europa, beginnen te experimenteren met koffieteelt, weliswaar op kleine schaal, maar in sommige gevallen met veelbelovende resultaten.

De voorspellingen voor ons continent op het vlak van klimaatopwarming? Die zou verder moeten versnellen, met warmere en drogere zomers en vochtigere winters. Tegen 2050 zou de gemiddelde temperatuur met ongeveer 2,7 graden moeten stijgen. Hittegolven zouden de norm kunnen worden. Allemaal « gunstige » signalen voor Europa.

Over een kwarteeuw maken we de balans op

Wordt de koffie die u op kantoor drinkt binnenkort in Spanje geproduceerd? Komen de bonen die u in uw volautomatische machine doet straks uit Portugal? Wordt Italië ooit even populair om zijn koffie als om zijn pasta of wijnen? Daarvoor is het nog te vroeg, maar experts noemen een mijlpaal: 2050, amper een kwarteeuw. Het klimaat zal dan verder opgewarmd zijn, terwijl onderzoek en experimenten, in sommige landen vrij intensief, worden voortgezet. Koffieplanten op grote schaal telen in Europa was enkele jaren geleden nog een utopie, maar er komt duidelijk beweging in.

Koffieteelt in serres? Vergeet het…

Zelfs in de warmste landen van het Middellandse Zeegebied zijn de winters momenteel nog te koud om er koffie te telen. Er wordt onderzoek gedaan naar hybride variëteiten die beter bestand zijn tegen lage temperaturen. Slechts enkele zeldzame regio's met een gunstig microklimaat halen bemoedigende resultaten. Een gunstig klimaat is een zacht en stabiel klimaat, het hele jaar door. Want de koffieplant verdraagt slecht instabiliteit, plotse weersveranderingen en grote verschillen tussen de seizoenen.

Een oplossing om de zaken te versnellen zou koffieteelt in serres kunnen zijn. Maar die zou om verschillende redenen niet weerhouden moeten worden: de benodigde arbeidskrachten, het energieverbruik, de dure ontwikkeling van de juiste technologie, de milieu-impact.

De pioniers zitten op eilanden: Canarische Eilanden, Azoren, Sicilië

Op drie eilanden in Zuid-Europa is de machine in gang gezet.

Op Sicilië (Italië) experimenteert een gevestigde koffiebrander sinds 2021 met koffieteelt. Hij produceert een koffie van hoge kwaliteit.

Op de Azoren (Portugal) werd in 2023 een koffie gelanceerd. De betrokken regio geniet van een rijke vulkanische bodem, zachte temperaturen en een hoge en constante neerslag. Er zijn een vijftigtal kleine producenten.

Sicilië en de Azoren zijn momenteel goed voor slechts een zeer beperkte productie. Het zijn proefprojecten, ver van de industriële schaal.

In Spanje is de situatie anders. De Agaete-vallei op het eiland Gran Canaria (Canarische Eilanden) is de enige regio in Europa (en het enige gebied ter wereld buiten de koffiegordel) waar koffie op commerciële schaal wordt geproduceerd. Intussen lopen er ook proeven met koffieteelt op een ander Spaans eiland, de Balearen.

Vergelijking van de weersomstandigheden: 3 regio's met een hoge productie, 3 Europese gebieden in de testfase

KLIMAAT GEM. TEMP. SEIZOENSKENMERKEN

BRAZILIË (deelstaat Minas Gerais) (grootste producent ter wereld) Tropisch hooglandklimaat 21°C Warm en regenachtig december – maart, droog en koeler juni – september

VIETNAM (Centrale Hooglanden) (2e grootste producent ter wereld) Gematigd tropisch 20°C Droog november – mei, regenseizoen juni – oktober

ETHIOPIË (provincie Sidamo) (5e grootste producent ter wereld) Tropisch hooglandklimaat 18°C Droog november – maart, regenseizoen juni – september

SPANJE (Canarische Eilanden) Subtropisch 23°C Weinig regen in de zomer, licht regenseizoen november – januari

PORTUGAL (Azoren) Gematigd zeeklimaat 18°C Droog juni – september, vaak regen november – maart

ITALIË (Sicilië) Mediterraan 17°C Droog juni – augustus, regenachtig december – februari

Artikel geschreven door Pierre Danvoye voor Cafés Van Hove


Vorige post Volgende bericht

laat een reactie achter